Tips en weetjes over assertiviteit in de zorg

Je staat als zorgprofessional regelmatig voor hete vuren en moet daarbij stevig in je schoenen staan. Assertiviteit is een competentie die daarbij nodig is. Je stelt grenzen, maar houdt je werkrelatie met je cliënt gezond en blijft respectvol. Een interessante combinatie!

Assertiviteit is voor zorgprofessionals een belangrijke competentie.

Maar niet iedereen is van zichzelf zo assertief. Je bent sub-assertief en wordt dan gemakkelijk overruled in de situatie. Of je bent juist té assertief, richting agressief, wat de angel ook niet uit de situatie haalt. Assertiviteit vraagt om zelfbewust en doordacht handelen, waarbij jouw emoties niet de boventoon voeren.

Hieronder lees je tips en weetjes over assertiviteit in de zorg.

Wat assertief handelen in de zorg betekent

Cliënten hebben niet zomaar vertrouwen in jou als zorgprofessional. Je bent waarschijnlijk de zoveelste hulpverlener die ze tegenkomen. Relaties worden eerst getest. Ben jij te vertrouwen? Kan ik van jou op aan? Is een afspraak ook echt een afspraak? Waar zijn de grenzen in onze relatie? Uitzendkrachten die steeds opnieuw een relatie moeten opbouwen met nieuwe cliënten, worden bijna dagelijks getest op hun assertieve gedrag.

Door assertief te handelen ben je betrouwbaar voor je cliënten. Je komt voor jezelf op als zorgprofessional en doet dat op een kordate, eerlijke manier vanuit zelfvertrouwen. Én je laat de ander daarbij in zijn waarde.

Wist je dat…

  • jouw primaire assertieve reactie afhangt van jouw DNA, hormoonhuishouding, opvoeding en levenservaring?
  • je assertiviteit kunt leren door zelfbewustzijn en kennisvergaring?
  • sub-assertief gedrag betekent dat je je gevoeligheid of angst de boventoon laat voeren, terwijl de situatie vraagt om doortastend handelen?
  • agressief gedrag betekent dat je vooral vanuit macht en kracht optreedt en je de werkrelatie met je cliënt op het spel zet?
  • assertief gedrag moed en empathie vraagt?
  • assertief gedrag heel gezond is voor een goede werkrelatie met je cliënt
  • er geen echt ‘ja’ is zonder ‘nee’?

Je ziet hieronder dezelfde inhoudelijke gesprekssituatie in de drie varianten sub-assertief, agressief en assertief.

Sub-assertief

“Tom, wil je alsjeblieft je telefoon wegleggen tijdens dit overleg. Dan kun je luisteren wat er gezegd wordt.”
“Ik kan twee dingen tegelijk, dus ik luister wel.”

Agressief

“Hé Tom, kappen nou met dit telefoon. Je weet wat er gebeurt als ik echt boos moet worden.”
“Jaja, dreigen helpt echt niet. Je weet hoe ik reageer op mensen met een grote bek.”

Assertief

“Tom, ik snap dat je liever op je telefoon zit dan dit gesprek te hebben. Maar ik wil dat je je telefoon even weglegt tijdens dit overleg. Wij hebben daarover met elkaar een afspraak gemaakt en ik wil dat je je aan die afspraak houdt.”
“Ok…”

Tips

  • Je maakt je communicatie assertiever en effectiever door als zorgprofessional de volgende tips toe te passen:
  • Sta achter je boodschap; weet waarom het belangrijk is nu assertief te handelen.
  • Toon durf; denk aan actieve lichaamshouding, toon en taal.
  • Communiceer duidelijk, dus kort en bondig, maar respectvol!
  • Gebruik ‘ik-boodschappen’; houd het bij jezelf.
  • Geef duidelijk aan wat je van de ander verwacht.
  • Laat de ander in zijn waarde; leef je in én begrens.
  • Grijp op tijd in; laat je irritaties niet oplopen.
  • Durf je kwetsbaar op te stellen en ook aan te geven wat jou raakt.

Wat levert assertiviteit jou op?

Als zorgprofessional beïnvloed je door assertief gedrag niet alleen je relatie met en het gedrag van je cliënt, ook voor jezelf heeft het voordelen.

  • Je neemt als zorgprofessional de regie over de situatie.
  • Je houdt een goede werkrelatie met je cliënt.
  • Je komt op voor jezelf en houdt het langer vol in de zorg.
  • Je houdt plezier in je werk, vermindert stress en bent inzetbaar op interessante zorgopdrachten.
  • Je toont je professionaliteit; veel werkgevers, uitzendbureaus en opdrachtgevers in de zorg stellen assertiviteit als functie-eis.

Hoe jij je assertiviteit kunt vergroten

Om jouw assertiviteit te vergroten kun je het volgende doen:

  • Kijk eens in de spiegel; hoe assertief ben je? Is het effectief? Waar loop jij tegenaan? Wat zou jij graag willen? De antwoorden op deze vragen vergroten je zelfbewustzijn.
  • Vraag feedback aan collega’s na situaties waarin jij assertief bent opgetreden.
  • Zet assertiviteit eens op de agenda in je werkoverleg. Houden we allemaal dezelfde grenzen aan? Wat werkt bij welke cliënt het best?
  • Volg een assertiviteitstraining. Veel werkgevers en uitzendbureaus in de zorg bieden ook intern assertiviteitstrainingen aan. Of stel hen voor dat te doen.

Benieuwd in welke functies assertiviteit gevraagd wordt? Kijk dan bij onze vacatures in de zorg.