3 tips voor zorgprofessionals om uit de dramadriehoek te stappen

Als zorgprofessional heb je voor je vak gekozen omdat je anderen wilt helpen. Maar het is jouw zorgcliënt die bepaalt óf en hoe hij jouw hulpverlening toelaat, en in welk tempo.

Goede communicatie met je cliënt is een belangrijk onderdeel van goede begeleiding. Maar soms loopt de communicatie tussen jullie spaak; je komt in een vicieuze cirkel terecht en het gesprek leidt alleen nog maar tot wederzijdse frustratie. Dan ben je misschien in ‘de dramadriehoek’ terecht gekomen. Dat overkomt ons allemaal wel eens met onze kinderen, met collega’s, met vrienden. Maar vooral zorgprofessionals moeten in het contact met cliënten attent zijn op het patroon van de dramadriehoek.

Hieronder lees je wat de dramadriehoek inhoudt, maar vooral wat je kunt doen om eruit te stappen. Zo kun je je cliënt beter begeleiden en houd je als zorgprofessional ook plezier in je werk en voorkom je onnodige stress.

Wat is de dramadriehoek?

De dramadriehoek werd ontwikkeld door Stephen B. Karpman en komt voort uit de school van de Transactionele Analyse. In de dramadriehoek speelt zich een dynamisch communicatief spel af tussen gesprekspartners waarin je elkaar niet écht bereikt. Partijen voelen zich niet gehoord en begrepen.

De Redder, het Slachtoffer en de Aanklager

De Redder, het Slachtoffer en de Aanklager zijn de drie posities waaruit de dramadriehoek bestaat. Deze drie posities hebben elkaar nodig en versterken elkaar. De Redder heeft iemand nodig om te redden, en de Aanklager heeft iemand nodig aan te klagen. Het Slachtoffer doet een beroep op Aanklager en Redder .

Door ons binnen de dramadriehoek te blijven bewegen – en regelmatig van positie te wisselen – leidt het gesprek nergens toe en houden we er een rotgevoel aan over.

Als voorbeeld een gesprek tussen een zorgprofessional en een cliënt:

Zorgprofessional: “Ik vind dat het goed voor jou is om nu a, b, of c te doen. Iedere optie is goed, maar jij moet kiezen.” (Redder)
Cliënt: “Vandaag voel ik mij beroerd, heb niet goed geslapen, iedereen wil wat van mij en ik kan nu echt niet over je vraag nadenken.” (Slachtoffer)
Zorgprofessional: “Maar je moet toch iets, ik ben er nu niet voor niets!” (Aanklager)
Cliënt: “Ja lekker dan, alsof het over jou gaat!” (Aanklager)
Zorgprofessional: “Ik doe erg mijn best voor jou en je wijst mijn hulp nu af.” (Slachtoffer)
Cliënt: “Ik heb jou helemaal niet om je hulp gevraagd!” (Aanklager)

Je ziet het; de zorgprofessional en cliënt wisselen in dit gesprek steeds van positie binnen de dramadriehoek. De sfeer wordt er niet beter op en een oplossing is ook niet in zicht.

3 tips om uit de dramadriehoek te stappen; de winnaarsdriehoek

Als je je als zorgprofessional realiseert dat je in de dramadriehoek terecht bent gekomen, doe dan het volgende doen om eruit te stappen en de communicatie te verbeteren:

1. In plaats van de Reddersrol in te nemen: stel vragen aan de ander. Wat wil je, wat heb jij nodig, hoe kun je zorgen dat jij je beter voelt, hoe kan ik je helpen? Je geeft hiermee de ander zijn autonomie terug.

2. In plaats van de Aanklagersrol in te nemen: geef een grens aan zonder verwijten te maken en geef aan wat jij wel/niet wilt, en maak daar samen afspraken over.

3. In plaats van de Slachtofferrol in te nemen: stop met anderen de schuld te geven en neem de verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag.

In deze winnaarsdriehoek durf je je als zorgprofessional kwetsbaar op te stellen en ben je empathisch en assertief. Doordat jij uit de dramadriehoek stapt, nodig je de ander uit hetzelfde te doen. De winnaarsdriehoek werd ontwikkeld door Acey Choy en komt ook voort uit de school van de Transactionele Analyse.

Nieuwsgierig geworden naar meer achtergronden? Ga dan naar de dramadriehoek van Stephen Karpman, of de winnaarsdriehoek van Acey Choy.

Geïnteresseerd in opdrachten voor zorgprofessionals? Ga dan naar onze zorgvacatures.