5 manieren om gezond te blijven als je onregelmatige roosters draait in de zorg

Werk jij als zorgprofessional vaak onregelmatige diensten? Dan sta je bij nacht en ontij op om aan je vroege dienst te beginnen, komt tegen middernacht uit je late dienst, of slaapt overdag omdat je er een nachtdienst op hebt zitten.

Ongeveer 1,3 miljoen Nederlanders hebben een baan met onregelmatige roosters en draaien soms of regelmatig een nachtdienst. Een groot deel daarvan is zorgprofessional.
Steeds meer onderzoeken tonen aan dat onregelmatige werktijden een negatief effect kunnen hebben op je gezondheid.

Hoe blijf je als zorgprofessional – zeker ook op de langere termijn – gezond bij onregelmatige werktijden?

Hieronder lees je wat de voordelen zijn van onregelmatige roosters, maar ook wat de negatieve effecten kunnen zijn. Je leest ook een aantal tips om gezond te blijven als je in onregelmatige roosters in de zorg werkt.

Voordelen onregelmatige werktijden

Werken in onregelmatige roosters in de zorg heeft een paar praktische voordelen:

  • Je krijgt een hoger uurloon omdat er een onregelmatigheidstoeslag bovenop komt bij avond-, nacht- en weekenddiensten.
  • Vaak kun je het rooster van tevoren aanvragen. Door slim te plannen kun je soms een hele week vrij zijn.
  • Als je onregelmatig werkt, is geen dag hetzelfde en voorkom je sleur.
  • Wanneer de meeste mensen werken, ben jij vrij. Daardoor kun je op rustige tijden boodschappen doen. Of naar de dokter of tandarts zonder dat je hoeft te schuiven met je werk. Ook kun je met je partner de zorg voor de kinderen beter organiseren.

Nadelen onregelmatige werktijden

Onregelmatige werktijden in de zorg kunnen vooral voor je gezondheid nadelig zijn. Je lichaam heeft namelijk een biologische klok waarin eet- en slaapmomenten bepaald zijn. Als je daarvan afwijkt, moet je lichaam zich steeds aanpassen aan de nieuwe situatie.

Onderzoeken tonen aan dat onregelmatige werktijden op de lange termijn kunnen leiden tot een verstoord bioritme, stressklachten, overgewicht, hart- en vaatziekten of een burn-out.

Hieronder lees je de uitwerking van een aantal gezondheidsrisico’s.

1. Goed slapen is het goedkoopste medicijn
2. Gezond eten houdt je fit
3. Actief bewegen
4. Sociale leven invulling geven
5. Doe werk dat je leuk vindt

1. Goed slapen is het goedkoopste medicijn

Tijdens je slaap verwerk je je ervaringen van de dag en laad je je accu op voor de volgende dag.

Veel gezondheidsproblemen bij mensen die onregelmatig werken in de zorg, hebben te maken met een slaaptekort dat ontstaat door wisselende slaaptijden.

Nachtdiensten draaien betekent in de meeste gevallen dat jij slaapt op die momenten dat een ander aan het werk is. Dit heeft een grote invloed op je biologische klok, die er na een tijdje helemaal niks meer van snapt. Je kunt dit vergelijken met een constante jetlag. Het gevolg is dat je vaak slaap tekort komt, en een verhoogde kans op hartaandoeningen hebt.

Slaaptekort leidt tot een dagelijks gevoel van moeheid, met name aan het einde van de dienst. Dit leidt tot concentratiestoornissen en dus een verhoogde kans op ongelukken.

Tips rond slapen

  • Hang verduisterende gordijnen voor je ramen als je overdag slaapt. Dat ene streepje zonlicht kan nét je slaap onderbreken.
  • Zet een goede zonnebril op als je ’s morgens op weg gaat naar huis. Door het zonlicht worden er in je hersenen allerlei stofjes aangemaakt die het sein ‘wakker’ geven aan je lijf. Maar jij wilt juist zo snel mogelijk slapen!
  • Kies diensten die passen bij jouw bioritme. Ben jij een avondmens? Dan is een late dienst een goede optie. Ben jij een ochtendmens? Kies dan vooral voor vroege diensten.
  • Drink geen alcohol vlak voordat je gaat slapen.

2. Gezond eten houdt je fit

Gezond eten is brandstof voor je lijf en brein om goed te functioneren.

Net als je slaap, functioneert ook je stofwisseling op een bioritme. Bij het draaien van onregelmatige diensten en vaak onregelmatig eten pleeg je elke keer een aanslag op je bioritme.

  • Slechte eetgewoonten hebben een verstoring van je stofwisseling en bioritme tot gevolg. Dit kan leiden tot gewichts- en slaapproblemen.
  • Tips rond gezond eten
  • Ook al heb je geen trek, eet iets voordat je je dienst ingaat.
  • Neem de tijd om te eten. Snel eten is niet goed voor je spijsvertering.
  • Eet tussendoor gezonde snacks; Vervang de snacks bijvoorbeeld door snoeptomaatjes en andere rauwkost.
  • Eet geen vette maaltijden. Je lichaam gebruikt veel energie voor de vertering hiervan. Veel groente en fruit eten is altijd goed. \
  • Daarnaast is het eten van voldoende eiwitten en koolhydraten belangrijk.
  • Drink voldoende water, je blijft dan goed gehydrateerd. Als je te weinig water drinkt kun je bijvoorbeeld snel hoofdpijn krijgen.
  • Drink niet onnodig veel koffie. Het kikkert je op korte termijn even op, maar op lange termijn kan het leiden tot verstoring van je slaap- en hartritme.
  • Eet geen zware maaltijden vlak voordat je gaat slapen. Je verbrandt de calorieën niet meer én je kunt moeilijker in slaap komen.

3. Actief bewegen

Actief bewegen houdt je lichaam fit. Je lichaam is je instrument en dat wil je gezond houden.

Met je onregelmatige werktijden is het misschien wat lastiger om je sportmomenten te organiseren. Een teamsport wordt meestal al lastig, want je bent niet altijd beschikbaar. Toch is het belangrijk regelmatig te sporten; je zet je lijf en stofwisseling aan het werk, verbrandt calorieën en je maakt je hoofd leeg.

Gebrek aan lichaamsbeweging leidt tot gewichtstoename, grotere kans op hart- en vaatziekten en minder weerstand.

Tips rond bewegen

  • Om te kunnen sporten op die momenten die bij jouw dagindeling passen, kun je een abonnement op een sportschool nemen. Samen met een maatje sporten draagt bij aan je motivatie om ook echt te gaan!
  • Haal een frisse neus en maak in pauzes een klein ommetje.
  • En als je de zelfdiscipline hebt; ga regelmatig wandelen, joggen of fietsen in je vrije tijd.

4. Sociale leven invulling geven

Je sociale leven bepaalt een flink deel van je goed voelen. Je bent onderdeel van jouw vriendengroep en je bent belangrijk voor je gezin. Tijd nemen voor je sociale leven geeft energie!

Als je als zorgprofessional onregelmatig werkt staat een deel van je sociaal leven op een laag pitje. Je kunt niet op iedere feestje zijn en jouw partner of gezin brengen tijd met elkaar door waar jij niet bij kunt zijn. De balans tussen privé en werk kan zoekraken.

Voor je ’t weet leef je in je eigen ‘bubbel’ met je onregelmatige werktijden, en dreigt het gevaar van een sociaal isolement. Dat kan leiden tot een slecht humeur, depressiviteit en verlies van plezier in je werk (werkplezier).

Tips rond je sociale leven

  • Nodig regelmatig familie of vrienden uit op het moment dat je geen dienst hebt. Zo kom je uit je ‘bubbel’.
  • Zet eens een kruis in je agenda en plan daarin een weekendje weg met je partner of gezin. Door er regelmatig kort tussenuit te gaan, pleeg je onderhoud op je verbinding met je gezin en vrienden.
  • Als je naar een verjaardag gaat vlak voordat je nachtdienst begint, laat alcohol en vette snacks dan staan. Je lichaam moet dit tijdens je nachtdienst verteren. Dat vraagt veel energie van je lijf.

5. Doe werk dat je leuk vindt

Plezier hebben in je werk is de startmotor van werken in de zorg.

Een baan waarin je het niet naar je zin hebt, kost veel energie (en is slecht voor je humeur). Plezier hebben in je werk en doen waar je goed in bent zijn juist erg belangrijk. Je gaat met plezier naar je werk, je kunt je kennis en ervaring inzetten en je oogst waardering. Je houdt het dan op een gezonde manier langer vol in de zorg.

Als je op zoek bent naar afwisseling in je werk kun je als zorgprofessional bijvoorbeeld voor een uitzendbureaugaan werken. Uitzendwerk heeft een aantal voordelen. Denk bijvoorbeeld aan afwisseling, kennismaken met andere doelgroepen en ingezet worden op jouw specialisme.

Ben jij benieuwd wat wij jou bieden? Bekijk dan onze zorgvacatures.